Orlof

Orlofsréttur er mismunandi eftir því hvort félagsmaður er opinber starfsmaður eða starfar á almennum vinnumarkaði.

  • Hjartaarfi: Brynja Hrafnkelsdóttir
    Mynd: Brynja Hrafnkelsdóttir

Hér er að finna upplýsingar um rétt til orlofs og orlofslauna samkvæmt lögum og kjarasamningum félagsins.

Réttur til orlofs og réttur til orlofslauna

Orlofsrétturinn er tvíþættur.  Annars vegar er um að ræða rétt til orlofs (frídaga) og hins vegar rétt til launa í fríinu (orlofslaun).  Starfsmaður á alltaf rétt á  lágmarksorlofi sem er samkvæmt orlofslögum 24 daga en það er háð ávinnslu fjölda orlofsdaga hvað hann fær í orlofslaun, þ.e.  2 dagar fyrir hvern unninn mánuð.  Hafi  starfsmaður einungis unnið í 6 mánuði á hann rétt á launum a.m.k í 12 daga í  orlofinu en hann getur hins vegar verið samtals 24 dagar í orlofi, þar af 12 daga launalaust.

Ávinnuslutímabil orlofs

Til orlofsdaga teljast aðeins virkir dagar.  Lágmarksorlof samkvæmt lögum er tveir vinnudagar fyrir hvern unninn mánuð í fullu starfi eða 24 dagar allt orlofsárið, serm er frá maí til apríl (ávinnslutímabil orlofs).   Í kjarasamningum er kveðið á um víðtækari rétt til orlofs.

Orlofsréttur

Orlofsréttur á opinberum vinnumarkaði (ríki og sveitarfélög)

Orlofsréttur á opinberum vinnumarkaði er háður lífaldri og er sem hér segir:
Aldur   Orlofsdagar  Vinnuskyldustundir
 yngri en 30 ára  24  192
 30 ára  27  216
 38 ára  30  240

Ávinnslutímabil orlofs

Orlofsárið er frá 1. maí til 30. apríl (ávinnslutímabil orlofs).  Á þessu tímabili ávinnur starfsmaðurinn sér rétt til orlofs og orlofslauna á næsta orlofsári. Sumarorlofstímabil er frá 1. maí til 15. september, nema hjá stafsmönnum sveitarfélaga þar sem tímabilið er frá 15. maí til 30. september.

Lenging orlofs

Félagsmenn á opinberum vinnumarkaði eiga rétt á að fá a.m.k. 20 virka daga (160 vinnustundir) af orlofi sínu á sumarorlofstímabili og allt að fullu orlofi á sama tíma, verði því við komið vegna starfa stofnunar.  Ef starfsmaður ríkis eða Reykjavíkurborgar tekur hluta orlofs eftir að sumarorlofstímabili lýkur lengist orlofsrétturinn um fjórðung. Hjá öðrum sveitarfélögum er lenging háð því að frestun orlofs sé að beiðni vinnuveitanda (yfirmanns) og lengist þá orlofið um 33%.

Veikindi í orlofi

Veikist starfsmaður í orlofi, telst sá tími sem veikindum nemur, ekki til orlofs enda sanni starfsmaður með læknisvottorði að hann geti ekki notið orlofsins.

Orlof á uppsagnarfresti

Vinnuveitandi getur ekki ákveðið einhliða orlofstöku á uppsagnarfresti.  M.ö.o. þarf að afla samþykkis starfsmanns ef ætlunin er að fella orlofstöku hans inn í uppsagnarfrestinn.   Samþykki starfsmaður ekki slíka tilhögun á hann rétt á að fá orlofið gert upp við starfslok. Geri starfsmaður kröfu um orlofstöku á uppsagnarfresti og vinnuveitandi fellst á þá kröfu þannig að ekki komi til lengingar uppsagnarfrests er æskilegt að ganga frá slíku með skriflegum hætti.

Ávinnsla orlofs í fæðingarorlofi

Fæðingarorlof reiknast til starfstíma við mat á starfstengdum réttindum, svo sem rétti til orlofstöku og lengingar orlofs samkvæmt kjarasamningum, starfsaldurshækkana, veikindaréttar og uppsagnarfrests.  Fæðingarorlof skerðir ekki rétt til orlofslauna hjá opinberum starfsmönnum. 


Orlofsréttur á almennum vinnumarkaði

Orlofsréttur á almennum markaði er sem hér segir, samkvæmt kjarasamningi félagsins við Samtök atvinnulífins:
 Starfsaldur  Orlofsdagar Vinnuskyldustundir 
 lágmarksorlof  24  192
 5 ár í starfsgrein  25  200
 5 ár hjá sama atvinnurekanda  27  216
 10 ár hjá sama atvinnurekanda  30  240
Áunninn réttur vegna starfa í sama fyrirtæki endurnýjast eftir þriggja ára starf hjá nýju fyrirtæki, enda hafi rétturinn verið sannreyndur.

Ávinnslutímabil orlofs

Ávinnslutímabil orlofs miðast við orlofsárið sem er frá 1. maí til 30. apríl. Á þessu tímabili ávinnur starfsmaðurinn sér rétt til orlofs og orlofslauna á næsta orlofsári.

Lenging orlofs

Samkvæmt kjarasamningi FÍN og SA ber að veita a.m.k. fjórar vikur (20 virka daga) á timabilinu 2. maí til 15. september.  Þeir sem samkvæmt ósk atvinnurekanda fá ekki 20 orlofsdaga á sumarorlofstímabilinu eiga rétt á 25% álagi á það sem vantar á 20 dagana.

Veikindi í orlofi

Veikist félagsmaður í orlofi þannig að hann geti ekki notið orlofs á viðkomandi rétt á uppbótarorlofi jafnlangan tíma og veikindin vöruðu.  Við slíkar aðstæður skal félagsmaður ávallt færa sönnur á veikindi sín með læknisvottorði.

Orlof á uppsagnarfresti

Atvinnurekandi getur ekki ákveðið einhliða orlofstöku á uppsagnarfresti.  M.ö.o. þarf að afla samþykkis starfsmanns ef ætlunin er að fella orlofstöku hans inn í uppsagnarfrestinn.   Samþykki starfsmaður ekki slíka tilhögun á hann rétt á að fá orlofið gert upp við starfslok. Geri starfsmaður kröfu um orlofstöku á uppsagnarfresti og vinnuveitandi fellst á þá kröfu þannig að ekki komi til lengingar uppsagnarfrests er æskilegt að ganga frá slíku með skriflegum hætti.

Ávinnsla orlofs í fæðingarorlofi

Fæðingarorlof reiknast til starfstíma við mat á starfstengdum réttindum, svo sem rétti til frítöku en ekki til greiðslu orlofslauna. 

Ítarefni

Orlofsréttur samkvæmt kjarasamningum og lögum